خانه

انقلاب فرانسه

 رضا فرمند

 

 

دُرُست روبروی زندان دولتی* پیشین نشسته‌ام

برج‌های دوقلوی کاخ‌انقلاب،

شاهد پلاژهای مصنوعی سِن‌‌

و شاهدِ لُملُمه‌ی رنگارنگ مردم‌‌اند؛

مردمی که در کناره‌ی سن و در تراس کافه‌ها

آبجو و شراب و قهوه را در کمال آرامش مینوشند

*

آزادی، از آن همه دسیسه،

از آن همه خون چگونه سرفراز بیرون آمد؟

دانش بود که چشم خشمگین انقلاب را باز نگه داشت؟

انقلاب، چقدر رسو، ولتر و منتسکیو خوانده بود؟

انقلاب، چقدر در عروسی فیگارو دست افشانده بود؟

۲

هنگام انقلاب، حباب‌های هراس ترکید

و پُرسش‌ها، واژه‌ها را به خویش کشیدند.

 

۳

هنگام انقلاب

تهیدستی، دست به زانوی جسارت گذاشت

و کمر راست کرد

 

۴

انقلاب به کلیسا که دست در دست قدرت در شهر می‌گردید

و از پنجره‌‌ها به خانه‌ها سرک می‌کشید فریاد زد:

به سنگ‌ها و سایه‌هایت برگرد!

دین تو ربطی به خیابان ندارد!

 

۵

انقلاب در میدان گرسنگی گرد می‌آمد؛

و هیچکس آنرا نمی دید.

انقلاب، پوسته‌ی واژه را می‌شکافت؛

و هیچکس آنرا نمی دید

انقلاب به پرسش مسلح می‌شد؛

و هیچکس آنرا نمی دید.

انقلاب دندان‌هایش گیوتینی می‌شد؛

و هیچکس آنرا نمی‌دید.

انقلاب، شتاب گرفته بود

و گردانندگان‌اش راهم، پشتِ سر گذشته بود

و هیچکس آنرا نمی‌دید.

 

۶

انقلاب، آموخت که خشم

پُر از شعله است، پر از  فریاد است

و رویدادِ کوچک امروز، روشن نیست که فردا

به ریزش کدام بهمن منجر شود

 

۷

گیوتین

همینکه نام ماری آنتوانت را می‌شنود

فرود می‌آید.

 

۸

بیش از دو سده است که بساط سراندازی را

از میدان کنکورد برچیده‌اند

گیوتین نابسامانی اما هنوز...!

در پاریس نومید بالا و پائين می‌رود.

 

پاریس ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۴

------------------------------------
*
La Conciergerie

 تاریخ عمارت La Conciergerie  که از سال ۱۹۱۴ به موزه تبدیل شده است طولانی‌ست. تا جائیکه به انقلاب بزرگ فرانسه مربوط می‌شود این عمارت پس از سرنگونی حکومت پادشاهی، توسط شورای انقلاب به زندان تبدیل شد و در مدت دو سال حدود ۲۷۰۰ نفر از مخالفان انقلاب از جمله ماری آنتوانت در این محل، به عنوان ضد انقلاب، محاکمه و به اعدام محکوم شدند.